Micron Document
`:top
`!Patrick Besson`!, né le 1er juin 1956 dans le `F33f`_`[19e arrondissement de Paris`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=19e_arrondissement_de_Paris]`_`f, est un `F33f`_`[écrivain`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Écrivain]`_`f et `F33f`_`[journaliste`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Journaliste]`_`f `F33f`_`[français`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=France]`_`f.

>>Contents

• `F0af`_`[Biographie`#biographie]`_`f
• `F0af`_`[Polémiques`#pol-miques]`_`f
• `F0af`_`[Prise de position`#prise-de-position]`_`f
• `F0af`_`[Œuvres`#uvres]`_`f
• `F0af`_`[Romans`#romans]`_`f
• `F0af`_`[Essais`#essais]`_`f
• `F0af`_`[Recueils`#recueils]`_`f
• `F0af`_`[Théâtre`#th-tre]`_`f
• `F0af`_`[Notes et références`#notes-et-r-f-rences]`_`f
• `F0af`_`[Voir aussi`#voir-aussi]`_`f
• `F0af`_`[Articles connexes`#articles-connexes]`_`f
• `F0af`_`[Liens externes`#liens-externes]`_`f

-─

>>Biographie

Né d'un père « `F33f`_`[russe`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Russie]`_`f à moitié `F33f`_`[juif`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Juif]`_`f, `F33f`_`[gaulliste`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Gaulliste]`_`f », et d'une mère « `F33f`_`[croate`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Croate]`_`f monarchiste », qui soutenait le `F33f`_`[royaume de Yougoslavie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_Yougoslavie]`_`f de la `F33f`_`[dynastie de Karađorđević`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dynastie_Karađorđević]`_`f`:cite-ref-1[`F5bf`_`[1`#cite-note-1]`_`f], Patrick (Gabriel Didier[réf. nécessaire]) Besson publie en `F33f`_`[1974`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1974]`_`f, à l'âge de dix-sept ans, son premier `F33f`_`[roman`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Roman_(littérature)]`_`f, `*Les Petits Maux d'amour`*. Il obtient le `F33f`_`[prix Henri-Dumarest`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prix_Henri-Dumarest]`_`f en 1982 pour `*Nostalgie de la princesse`*, le `F33f`_`[grand prix du roman de l'Académie française`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Grand_prix_du_roman_de_l'Académie_française]`_`f en 1985 pour `*`F33f`_`[Dara`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dara_(roman)]`_`f`* et le `F33f`_`[prix Renaudot`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prix_Renaudot]`_`f en `F33f`_`[1995`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1995_en_littérature]`_`f pour `*`F33f`_`[Les Braban`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Les_Braban]`_`f`*.

Tout d'abord sympathisant `F33f`_`[communiste`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Parti_communiste_français]`_`f, il est chroniqueur littéraire au journal `*`F33f`_`[L'Humanité`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=L'Humanité]`_`f`*. Il collaborera ensuite à `*`F33f`_`[VSD`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=VSD_(magazine)]`_`f`*, au `*`F33f`_`[Figaro`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Figaro]`_`f`*, au `*Figaro Magazine`*, au `*`F33f`_`[Point`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Point]`_`f`*, à `*`F33f`_`[Voici`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Voici]`_`f`* et à `*`F33f`_`[Marianne`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Marianne_(magazine)]`_`f`*, et il se présentera toujours comme un « communiste non pratiquant »`:cite-ref-2[`F5bf`_`[2`#cite-note-2]`_`f].

Il est depuis 2000 membre du jury du `F33f`_`[prix Renaudot`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prix_Renaudot]`_`f. Le 5 décembre 2012, il est décoré de la Médaille du drapeau serbe (sr) par le `F33f`_`[président serbe`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Président_de_la_République_de_Serbie]`_`f `F33f`_`[Tomislav Nikolić`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Tomislav_Nikolić]`_`f, le même jour que l'ex-secrétaire à la Justice américain `F33f`_`[Ramsey Clark`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Ramsey_Clark]`_`f`:cite-ref-3[`F5bf`_`[3`#cite-note-3]`_`f].

>>Polémiques

Habitué des critiques littéraires acerbes et des polémiques publiques, Patrick Besson a également collaboré au journal `*`F33f`_`[L'Idiot international`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=L'Idiot_international]`_`f`* de `F33f`_`[Jean-Edern Hallier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean-Edern_Hallier]`_`f.

`F33f`_`[Théories conspirationnistes`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Théories_conspirationnistes_sur_le_programme_Apollo]`_`f : En 2006, écrivain et éditorialiste au Point, dans son roman `*Marilyn Monroe n'est pas morte`*, après avoir soutenu dans une première partie que Marilyn Monroe et le président Kennedy avaient mis en scène leur disparition presque simultanée pour vivre ensemble`:cite-ref-4[`F5bf`_`[4`#cite-note-4]`_`f], affirme dans une deuxième partie que `*les Américains ne sont pas allés sur la Lune`*.

Durant les `F33f`_`[guerres de Yougoslavie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guerres_de_Yougoslavie]`_`f, Patrick Besson a soutenu la `F33f`_`[Serbie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Serbie]`_`f, en publiant notamment le livre `*Contre les calomniateurs de la Serbie`*, ce qui lui a valu des polémiques avec d'autres intellectuels de gauche comme `F33f`_`[Michel Polac`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Michel_Polac]`_`f, `F33f`_`[Romain Goupil`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Romain_Goupil]`_`f et `F33f`_`[Didier Daeninckx`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Didier_Daeninckx]`_`f. Attaqué par ce dernier, il lui a consacré un `F33f`_`[pamphlet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Pamphlet]`_`f en forme de roman, intitulé `*Didier dénonce`* (éditions `F33f`_`[Gérard de Villiers`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Gérard_de_Villiers]`_`f). Il signe aussi, en 1999, la pétition « Les Européens veulent la paix » contre l'intervention de l'`F33f`_`[OTAN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Organisation_du_traité_de_l'Atlantique_nord]`_`f dans la `F33f`_`[guerre du Kosovo`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guerre_du_Kosovo]`_`f`:cite-ref-5[`F5bf`_`[5`#cite-note-5]`_`f], lancée par le collectif d'extrême droite Non à la guerre`:cite-ref-6[`F5bf`_`[6`#cite-note-6]`_`f].

Une chronique parue dans `*`F33f`_`[Le Point`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Point]`_`f`*, début décembre 2011`:cite-ref-7[`F5bf`_`[7`#cite-note-7]`_`f], critique `F33f`_`[Eva Joly`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Eva_Joly]`_`f, candidate de `F33f`_`[Europe Écologie Les Verts`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Europe_Écologie_Les_Verts]`_`f à l'élection présidentielle, en appuyant sur son origine étrangère et son accent. Cette chronique suscite de vives critiques d'une partie de la classe politique et d'associations antiracistes`:cite-ref-8[`F5bf`_`[8`#cite-note-8]`_`f].

En septembre 2012, une chronique parue dans `*Le Point`* s'en prend à `F33f`_`[Annie Ernaux`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Annie_Ernaux]`_`f pour avoir dirigé ce que `F33f`_`[Patrick Kéchichian`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Patrick_Kéchichian]`_`f nomme un « appel collectif à l'encontre d'un seul homme »`:cite-ref-9[`F5bf`_`[9`#cite-note-9]`_`f], `F33f`_`[Richard Millet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Richard_Millet]`_`f, et surtout une « liste exhaustive de dénonciateurs qui restera dans l'histoire des lettres françaises comme la liste Ernaux ». Il qualifie par ailleurs Annie Ernaux d'« écrivain lamentable »`:cite-ref-10[`F5bf`_`[10`#cite-note-10]`_`f].

En décembre 2014, un autre article publié dans `*Le Point`* promeut le livre `*Small Miracles`* de Djan Seylan`:cite-ref-11[`F5bf`_`[11`#cite-note-11]`_`f], un recueil d'images de « jeunes filles africaines et asiatiques ayant vécu nues au temps de la colonisation […] entre 11 et 17 ans » ; « le plus joli cadeau de Noël qu'on puisse faire à un pédophile ». L'article relate la fascination de Besson pour ces « femmes offertes ou interdites »`:cite-ref-12[`F5bf`_`[12`#cite-note-12]`_`f].

Le `*`F33f`_`[New York Times`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=The_New_York_Times]`_`f`* souligne qu'il ne voyait aucun conflit dans son vote de juré pour `*Nos années rouges`* au `F33f`_`[Prix Renaudot`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prix_Renaudot]`_`f, alors qu'il était le compagnon de l'auteure, `F33f`_`[Anne-Sophie Stefanini`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Anne-Sophie_Stefanini]`_`f`:cite-ref-13[`F5bf`_`[13`#cite-note-13]`_`f].

>>Prise de position

En 2002, il co-signe une pétition demandant une « solution rapide et décente aux problèmes fiscaux de `F33f`_`[Françoise Sagan`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Françoise_Sagan]`_`f », condamnée pour une fraude fiscale sur ses revenus de 1994 et devant à l’État 838 469 euros, en considérant que si « Françoise Sagan doit de l'argent à l’État, la France lui doit beaucoup plus : le prestige, le talent, un certain goût de la liberté et de la douceur de vivre`:cite-ref-14[`F5bf`_`[14`#cite-note-14]`_`f]. »

>>Œuvres

>>>Romans

• `F33f`_`[1974`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1974_en_littérature]`_`f : `*Les Petits Maux d'amour`*, Seuil (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9782020012270)
• `F33f`_`[1976`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1976_en_littérature]`_`f : `*L'École des absents`*, Seuil (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-02-004475-2)
• `F33f`_`[1979`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1979_en_littérature]`_`f : `*La Maison du jeune homme seul`*, Hachette (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9782010057113)
• `F33f`_`[1980`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1980_en_littérature]`_`f : `*Lettre à un ami perdu`*, Seuil (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9782226052452)
• `F33f`_`[1983`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1983_en_littérature]`_`f : `*La Boum`*, avec `F33f`_`[Danièle Thompson`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Danièle_Thompson]`_`f, J'ai Lu (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9782277215042)
• `F33f`_`[1985`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1985_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Dara`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dara_(roman)]`_`f`*, éditions du Seuil (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-02-008887-8) – `F33f`_`[grand prix du roman de l'Académie française`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Grand_prix_du_roman_de_l'Académie_française]`_`f
• `F33f`_`[1988`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1988_en_littérature]`_`f : `*La Statue du commandeur`*, Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-226-03463-2)Réédition `F33f`_`[2008`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2008_en_littérature]`_`f, Points Publication (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7578-0999-0) Sur `F33f`_`[Pouchkine`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Alexandre_Pouchkine]`_`f et `F33f`_`[Gogol`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nicolas_Gogol]`_`f
• `F33f`_`[1990`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1990_en_littérature]`_`f : `*Divers gauche`*, Messidor (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-209-06418-2)
• `F33f`_`[1990`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1990_en_littérature]`_`f : `*La Paresseuse`*, Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-226-04832-4)
• `F33f`_`[1991`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1991_en_littérature]`_`f : `*Les Années Isabelle`*, éditions du Rocher ; réédition en 2010, Paris : Mille et une Nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7555-0135-3)
• `F33f`_`[1991`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1991_en_littérature]`_`f : `*Rot coco`*, R. Deforges (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9782905538871)
• `F33f`_`[1991`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1991_en_littérature]`_`f : `*Je sais des histoires`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-268-01140-0)
• `F33f`_`[1991`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1991_en_littérature]`_`f : `*Le Plateau télé`*
• `F33f`_`[1992`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1992_en_littérature]`_`f : `*Julius et Isaac`*, Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-226-05961-1)
• `F33f`_`[1993`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1993_en_littérature]`_`f : `*Le Deuxième Couteau`*, éditions Christophe Barrault (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7360-0017-2)
• `F33f`_`[1993`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1993_en_littérature]`_`f : `*La Femme riche`*, Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-286-04755-9)
• `F33f`_`[1993`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1993_en_littérature]`_`f : `*L'Argent du parti`*, Le Temps des cerises (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-84109-001-3)
• `F33f`_`[1993`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1993_en_littérature]`_`f : `*Pas trop près de l'écran`*, avec `F33f`_`[Éric Neuhoff`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Éric_Neuhoff]`_`f, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-268-01625-0)
• `F33f`_`[1993`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1993_en_littérature]`_`f : `*Le Viol de `F33f`_`[Mike Tyson`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Mike_Tyson]`_`f`*, Scandéditions (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-209-06832-6)
• `F33f`_`[1994`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1994_en_littérature]`_`f : `*Souvenir d'une galaxie dite nationale-bolchevique`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-268-01728-0)
• `F33f`_`[1995`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1995_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Les Braban`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Les_Braban]`_`f`*, `F33f`_`[éditions Albin Michel`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Éditions_Albin_Michel]`_`f (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-226-07851-3) – `F33f`_`[prix Renaudot`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prix_Renaudot]`_`f
• `F33f`_`[1996`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1996_en_littérature]`_`f : `*Sonnet pour `F33f`_`[Florence Rey`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Florence_Rey]`_`f et autres textes`*, L'Âge d'Homme (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-8251-0724-9)
• `F33f`_`[1996`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1996_en_littérature]`_`f : `*Folks, ou, [o kósmos]`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-268-02162-1)
• `F33f`_`[1996`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1996_en_littérature]`_`f : `*Haldred : Récit`*, Calmann-Lévy (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7021-2636-3)
• `F33f`_`[1996`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1996_en_littérature]`_`f : `*Amicalement rouge`*, Messidor (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-209-05948-5)
• `F33f`_`[1997`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1997_en_littérature]`_`f : `*Didier dénonce`*, G. de Villiers (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7386-5891-3)
• `F33f`_`[1998`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1998_en_littérature]`_`f : `*Dedans, dehors: Les nouvelles frontières de l'organisation`*, Vuibert (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7117-7985-7)
• `F33f`_`[1998`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1998_en_littérature]`_`f : `*Lettre à un ami perdu`*, Jai lu (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-277-30218-6)
• `F33f`_`[1999`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1999_en_littérature]`_`f : `*La Titanic`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-268-03225-6) — Vision romancée du `F33f`_`[naufrage du Titanic`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Naufrage_du_Titanic]`_`f
• `F33f`_`[2000`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2000_en_littérature]`_`f : `*Accessible à certaine mélancolie`*, Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-226-11734-2)
• `F33f`_`[2001`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2001_en_littérature]`_`f : `*Lui`*, Points (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2757816195)
• `F33f`_`[2001`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2001_en_littérature]`_`f : `*Le Deuxième Couteau`*, Lgf (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2253150134)
• `F33f`_`[2001`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2001_en_littérature]`_`f : `*L'Orgie échevelée`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-84205-952-1)
• `F33f`_`[2002`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2002_en_littérature]`_`f : `*Un état d'esprit`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-61187-7)
• `F33f`_`[2002`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2002_en_littérature]`_`f : `*Vous n'auriez pas vu ma chaîne en or ?`*, La Table ronde (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7103-2506-2)
• `F33f`_`[2005`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2005_en_littérature]`_`f : `*Le Dîner de filles`*, Le Serpent à Plumes (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-268-05666-1)
• `F33f`_`[2005`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2005_en_littérature]`_`f : `*Les Frères de la Consolation`*, Grasset & Fasquelle (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-246-51052-9)
• `F33f`_`[2005`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2005_en_littérature]`_`f : `*Saint-Sépulcre !`*, éditions Points (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7578-0172-7)
• `F33f`_`[2006`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2006_en_littérature]`_`f : `*Le Corps d'Agnès Le Roux`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-62912-4)
• `F33f`_`[2006`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2006_en_littérature]`_`f : `*Marilyn Monroe n'est pas morte`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-84205-953-0)`:cite-ref-15[`F5bf`_`[15`#cite-note-15]`_`f]
• `F33f`_`[2006`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2006_en_littérature]`_`f : `*Défiscalisées`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-84205-933-0)
• `F33f`_`[2006`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2006_en_littérature]`_`f : `*Nostalgie de la princesse`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-62949-0)
• `F33f`_`[2007`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2007_en_littérature]`_`f : `*Belle-sœur`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-63242-1)
• `F33f`_`[2007`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2007_en_littérature]`_`f : `*La Science du baiser`*, Points (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7578-0486-5)
• `F33f`_`[2007`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2007_en_littérature]`_`f : `*Accessible à certaine mélancolie`*, Points (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7578-0641-8)
• `F33f`_`[2009`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2009_en_littérature]`_`f : `*Mais le fleuve tuera l'homme blanc`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-62966-7)`:cite-ref-16[`F5bf`_`[16`#cite-note-16]`_`f]
• `F33f`_`[2011`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2011_en_littérature]`_`f : `*Come baby`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7555-0589-4)
• `F33f`_`[2012`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2012_en_littérature]`_`f : `*Les Jours intimes`*, Bartillat (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-84100-510-9)
• `F33f`_`[2014`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2014_en_littérature]`_`f : `*La Mémoire de Clara`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-268-07628-7) — Récit d'anticipation sur la France`:cite-ref-17[`F5bf`_`[17`#cite-note-17]`_`f].
• `F33f`_`[2016`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2016_en_littérature]`_`f : `*Ne mets pas de glace sur un cœur vide`*, Plon (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-25921926-6)
• `F33f`_`[2017`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2017_en_littérature]`_`f : `*Cap Kalafatis`*, Grasset & Fasquelle (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-246-86094-5)
• `F33f`_`[2018`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2018_en_littérature]`_`f : `*Tout le pouvoir aux soviets`*, Stock (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-234-08430-8) — Narre avec ironie l'`F33f`_`[histoire du communisme`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Histoire_du_communisme]`_`f`:cite-ref-18[`F5bf`_`[18`#cite-note-18]`_`f]
• `F33f`_`[2018`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2018_en_littérature]`_`f : `*Le Milieu de terrain`*, Grasset (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-246-81338-5)
• `F33f`_`[2025`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2025_en_littérature]`_`f : `*Presque tout Corneille`*, Stock

>>>Essais

• `F33f`_`[1985`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1985_en_littérature]`_`f : `*Insolences`*, Albin Michel
• `F33f`_`[1987`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1987_en_littérature]`_`f : `*Salade russe`*, Orban
• `F33f`_`[1987`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1987_en_littérature]`_`f : `*Amicalement rouge`*, Messidor
• `F33f`_`[1988`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1988_en_littérature]`_`f : `*Lettres d'Europe`*, avec (France) Symposium international sur l'identité culturelle européenne (1988), Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-226-03275-1)
• `F33f`_`[1990`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1990_en_littérature]`_`f : `*Le `F33f`_`[congrès de Tours`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Congrès_de_Tours]`_`f n'aura pas lieu`*, édition Messidor (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-209-06329-9)
• `F33f`_`[1991`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1991_en_littérature]`_`f : `*Les ai-je bien descendus ?`*, Messidor (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-209-06610-0)
• `F33f`_`[2001`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2001_en_littérature]`_`f : `*J'aggrave mon cas`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-268-03935-0)
• `F33f`_`[2003`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2003_en_littérature]`_`f : `*Tour Jade`*, Bartillat
• `F33f`_`[1999`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1999_en_littérature]`_`f : `*Belgrade 99`*, suivi de `*Contre les calomniateurs de la Serbie`*, L'Âge d'Homme (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-8251-1326-4)
• `F33f`_`[2003`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2003_en_littérature]`_`f : `*Paris vu dans l'eau`*, Presses De La Renaissance (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-85616-910-4)
• `F33f`_`[2004`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2004_en_littérature]`_`f : `*Le Sexe fiable`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-842-05818-0).
• `F33f`_`[2006`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2006_en_littérature]`_`f : `*Zodiaque amoureux`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-842-05933-0)
• `F33f`_`[2012`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2012_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[La Présidentielle`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Élection_présidentielle_française_de_2022]`_`f. Pastiches`*, Grasset (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-246-70961-9)
• `F33f`_`[2013`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2013_en_littérature]`_`f : `*Nouvelle galerie : portraits`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-755-50717-1)
• `F33f`_`[2014`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2014_en_littérature]`_`f : `*Premières séances : mon tour du monde du cinéma`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-62970-4).
• `F33f`_`[2014`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2014_en_littérature]`_`f : `*Déplacements`*, Gallimard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-07-014653-6)
• `F33f`_`[2017`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2017_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Sarkozy`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Sarkozy]`_`f À Sainte-Hélène`*, Gallimard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-072-71337-8)
• `F33f`_`[2018`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2018_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Limonov`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Édouard_Limonov]`_`f & Paris`*, Favre (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-828-91676-3)
• `F33f`_`[2020`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2020_en_littérature]`_`f : `*Les Lâches et les autres`*, Robert Laffont (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-221-21839-6)
• `F33f`_`[2020`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2020_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Nice`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nice]`_`f-Ville`*, Flammarion (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-08-150716-6)
• `F33f`_`[2021`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2021_en_littérature]`_`f : `*Petit éloge amoureux de la librairie`*, Privat
• `F33f`_`[2022`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2022_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Djokovic`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Novak_Djokovic]`_`f, le refus`*, Louison Éditions. Sur son `F33f`_`[opposition à la vaccination`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Controverse_sur_la_vaccination]`_`f
• `F33f`_`[2022`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2022_en_littérature]`_`f : `*Scènes de ma vie privée`*, Grasset

>>>Recueils

>>>>Articles

• `F33f`_`[1989`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1989_en_littérature]`_`f : `*Un peu d'humanité`*, `F33f`_`[Messidor`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Éditions_Messidor]`_`f (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-209-06119-8)
• `F33f`_`[2004`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2004_en_littérature]`_`f : `*Solderie`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-8420-5872-2).
• `F33f`_`[2004`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2004_en_littérature]`_`f : `*La Cause du people`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-61449-6)
• `F33f`_`[2005`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2005_en_littérature]`_`f : `*Ma rentrée littéraire`*, Cavatines (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-915850-01-1)
• `F33f`_`[2006`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2006_en_littérature]`_`f : `*La vie quotidienne de Patrick Besson sous le règne de François Mitterrand`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-2136-2782-3). Recueil de textes extraits de diverses revues et publications.
• `F33f`_`[2009`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2009_en_littérature]`_`f : `*La Haine de la Hollande`*, Infini Cercle Bleu (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-35405-003-0). Textes écrits entre 1997 et 1999, pendant le conflit en ex-Yougoslavie.
• `F33f`_`[2010`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2010_en_littérature]`_`f : `*Le Plateau télé`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-62969-8)
• `F33f`_`[2011`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2011_en_littérature]`_`f : `*Le Hussard rouge`*, éditions le Temps des Cerises (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2841098842). Recueil d'articles parus dans diverses revues et publications de 1985 à 2000.
• `F33f`_`[2012`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2012_en_littérature]`_`f : `*`F33f`_`[Au point`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Au_point]`_`f, Journal d’un Français sous l’empire de la pensée unique`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2213629728). Chroniques publiées dans `*Le Point`* entre 2002 et 2010.
• `F33f`_`[2013`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2013_en_littérature]`_`f : `*Avons-nous lu ?: Précis incendiaire de littérature contemporaine`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-62971-1). Textes parus dans `*Le Figaro littéraire`*, `*Marianne`* et `*Nice-Matin`* de 2001 à 2009.
• `F33f`_`[2014`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2014_en_littérature]`_`f : `*Mes vieux papiers`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-63491-3)
• `F33f`_`[2016`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2016_en_littérature]`_`f : `*Science politique`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-70175-2). Recueil de 43 billets d'humeur sur la vie politique française, publiés dans `*Le Point`* de mai 2011 à janvier 2016.
• `F33f`_`[2018`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2018_en_littérature]`_`f : `*Abîmes, fredaines et soucis`*, Grasset (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-246-81351-4). Collection d'articles pour différentes publications.
• `F33f`_`[2023`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2023_en_littérature]`_`f : `*Est-ce ainsi que les hommes vivent ?`*, Albin Michel (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-226-48195-5).Collection d'articles pour `F33f`_`[Le Point`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Point]`_`f, de 2010 à 2020.
• `F33f`_`[2024`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2024]`_`f : `*Quel est le con...`* , Erick Bonnier (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9-782367-603278) Recueil de chroniques pour `F33f`_`[Le Point`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Point]`_`f.

>>>>Aphorismes

• `F33f`_`[2004`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2004_en_littérature]`_`f : `*Encore que`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-84205-870-8). Recueil d'aphorismes et de réflexions écrits de 1996 à 1999, sur les femmes, la littérature, les travers de la société contemporaine, etc.
• `F33f`_`[2016`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2016_en_littérature]`_`f : `*Pense-bête : suivi de Sorties`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-755-50757-7)

>>>>Nouvelles

• `F33f`_`[1989`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1989_en_littérature]`_`f : `*Ah ! Berlin et Autres récits`*, Gallimard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-07-038117-3)
• `F33f`_`[1996`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1996]`_`f : `*Vacances en Botnie`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 9-782268-024257)
• `F33f`_`[2001`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2001_en_littérature]`_`f : `*28, boulevard Aristide-Briand`*, Bartillat (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-84100-234-4)
• `F33f`_`[2002`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2002_en_littérature]`_`f : `*Contes de campagne : dix-sept nouvelles de France`*, Mille et une nuits (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-842-05663-6)
• `F33f`_`[2003`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2003_en_littérature]`_`f : `*28, boulevard Aristide-Briand, suivi de « Vacances en Botnie »`*, J'ai lu (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-290-33433-1)
• `F33f`_`[2003`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2003_en_littérature]`_`f : `*Les Voyageurs du Trocadéro`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 2-268-04449-1)
• `F33f`_`[2009`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2009_en_littérature]`_`f : `*1974`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-64335-9)
• `F33f`_`[2015`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=2015_en_littérature]`_`f : `*L’Indulgence du soleil et de l’automne`*, Fayard (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-213-63491-3)

>>>Théâtre

• `F33f`_`[1986`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1986_en_littérature]`_`f : `*La Chute de Saïgon : Théâtre`*, Messidor
• `F33f`_`[1989`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1989_en_littérature]`_`f : `*Théâtre choisi`*, Fixot
• `F33f`_`[1998`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1998_en_littérature]`_`f : `*Et la nuit seule entendit leurs paroles`*, éditions du Rocher (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7555-0054-7). Dialogue fictif entre `F33f`_`[Paul Verlaine`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Paul_Verlaine]`_`f et `F33f`_`[Arthur Rimbaud`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Arthur_Rimbaud]`_`f.

>>Notes et références

`:cite-note-1`!1.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-1]`_`f « Ma mère était une Croate monarchiste serbe, mon père un demi-juif gaulliste. Tous les deux étaient très étrangers à la politique et à la religion. C'était un couple de joyeux danseurs, frivoles, sérieux », ENTRETIEN Patrick Besson, par Catherine Argand, (`*L'Express`*, 1er juin 2001
`:cite-note-2`!2.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-2]`_`f À ce sujet, il affirme : « J'ai écrit dans de nombreux journaux mais toujours d'une seule manière. Je ne vois pas de différence caractéristique entre mes articles de `*l'Humanité`* et du `*Figaro Magazine`*. (...) Ce sont les mêmes idées de gauche et le même style de droite. (...) Il est hors de question que je me plie à une quelconque discipline, doxe, de la publication dans laquelle j'écris » (`*L'Humanité`*, p. 16-17, vendredi 30 septembre 2011).
`:cite-note-3`!3.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-3]`_`f Patrick Besson décoré par Belgrade, `*`F33f`_`[Le Figaro`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Figaro]`_`f`*, 5 décembre 2012.
`:cite-note-4`!4.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-4]`_`f Cette théorie conspirationniste prend appui sur une erreur chronologique grossière : l'attentat de Dallas y est daté du 22 novembre 1962, c'est-à-dire, de quelques mois après la mort, le 5 août, de sa maîtresse.
`:cite-note-5`!5.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-5]`_`f « Liste des personnalités signataires de l'Appel », sur nonguerre.chez.com.
`:cite-note-6`!6.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-6]`_`f `:d-ly1999`a`:renaud-d-ly1999`a`F33f`_`[Renaud Dély`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Renaud_Dély]`_`f, « L'extrême droite ratisse large contre les frappes de l'Otan. Le «Collectif non à la guerre» a tenu une réunion proserbe hier soir », sur liberation.fr, 22 avril 1999.
`:cite-note-7`!7.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-7]`_`f « Eva Joly, présidente de la République », `*Le Point`*, 1er décembre 2011.
`:cite-note-8`!8.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-8]`_`f « Billet du "Point" : une "attaque raciste" pour Joly, "de l'humour" pour Giesbert », `*Le Monde`* et `F33f`_`[AFP`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=AFP]`_`f, 3 décembre 2011.
`:cite-note-9`!9.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-9]`_`f Patrick Kéchichian, « Le vrai "déshonneur" de Richard Millet », `*Le Monde.fr`*, 10 septembre 2012.
`:cite-note-10`!10.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-10]`_`f Patrick Besson, « La liste Ernaux », `*Le Point.fr`*, 20 septembre 2012.
`:cite-note-11`!11.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-11]`_`f « Djan H. Seylan - Auteur - Ressources de la Bibliothèque nationale de France », sur data.bnf.fr (consulté le 13 décembre 2016)
`:cite-note-12`!12.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-12]`_`f `:besson2014`a`:patrick-besson2014`aPatrick Besson, « Patrick Besson : vive les colonisées », `*Le Point`*,‎ 13 décembre 2014 (lire en ligne, consulté le 13 décembre 2016)
`:cite-note-13`!13.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-13]`_`f `:besson2020`a`:patrick-besson2020`aPatrick Besson, « Malgré l’affaire Matzneff, le milieu littéraire reste muré dans l’entre-soi », `*`F33f`_`[New York Times`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=New_York_Times]`_`f Point`*,‎ 28 novembre 2020 (lire en ligne, consulté le 29 novembre 2020)
`:cite-note-14`!14.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-14]`_`f `:2002`a« Isabelle Adjani au secours de Françoise Sagan », `*`F33f`_`[Le Parisien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Le_Parisien]`_`f`*, 3 avril 2002 (consulté le 13 mai 2020).
`:cite-note-15`!15.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-15]`_`f Le romancier entend révéler que Marilyn Monroe n'est pas morte -suicidée ou pas- le 5 août 1962 ni que Kennedy n'a été assassiné à Dallas quelques mois plus tard, mais qu'au contraire leurs deux decès respectifs, à ses yeux, presque simultanés, relèvaient d'une mise en scène concertée pour disparaître et vivre ensemble incognito. Mais pour sa démontration l'auteur commet une bourde déroutante sur la date de décès officielle de J.F. Kennedy à Dallas : le 22 novembre 1962, trois mois après la mort de Marilyn, au lieu du 22 novembre 1963, quinze mois plus tard. L'idée d'une coïncidence chronologique perd pratiquement sa raison d'être, et on ne peut imaginer pendant toute une année Marilyn Monroe circuler incognito dans les rues de Washington ou s'introduire secrètement à la Maison-Blanche pour y voir secrètement son amant.
`:cite-note-16`!16.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-16]`_`f Natty Ifondo, Critique du livre (pdf).
`:cite-note-17`!17.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-17]`_`f `:2014`a« La mémoire de Clara, de Patrick Besson : une première dame indiscrète », sur Le Figaro, 16 octobre 2014
`:cite-note-18`!18.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-18]`_`f `:2018`a« "Tout le pouvoir aux Soviets", dans la France de 2018 ? », sur L'Obs, 20 février 2018

>>Voir aussi

>>>Articles connexes

• `F33f`_`[Prix Renaudot#Membres du jury`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prix_Renaudot]`_`f

>>>Liens externes

• Ressource relative à la littérature : Académie française (lauréats)
• Ressource relative au spectacle : `*Les Archives du spectacle`*
• Ressource relative à plusieurs domaines : Radio France
• Notices dans des dictionnaires ou encyclopédies généralistes : `*Brockhaus`* `*Deutsche Biographie`* `*Hrvatska Enciklopedija`*
• `F33f`_`[Notices d'autorité`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Autorité_(sciences_de_l'information)]`_`f : VIAF ISNI BnF (données) IdRef LCCN GND Japon CiNii Belgique Pays-Bas Israël NUKAT Australie Norvège Croatie Tchéquie Portugal

• Portail du journalisme
• Portail de la littérature française et francophone

`c`F0af`_`[↑ Back to top`#top]`_`f`a